Hoe drones veilig en verantwoord hun plek kunnen vinden in het stedelijk luchtruim
In de stad van de toekomst zullen drones een vertrouwd gezicht zijn. Ze inspecteren infrastructuur, vervoeren goederen of ondersteunen hulpdiensten. Maar hoe zorg je ervoor dat ze dat veilig, betrouwbaar en maatschappelijk aanvaardbaar doen?
Om die vraag te beantwoorden, voerden NLR en Amsterdam Drone Lab binnen Dutch Drone Delta het onderzoek Betrouwbaar opereren in steden uit. Op het Marineterrein in Amsterdam werden twintig testvluchten uitgevoerd met één centrale missie: de balans vinden tussen technische betrouwbaarheid en maatschappelijke leefbaarheid.
Aanleiding: groeiend droneverkeer vraagt om zekerheid
Met de toename van dronevluchten in stedelijk gebied groeit de noodzaak om te begrijpen hoe drones zich gedragen tussen gebouwen en mensen. Traditionele radiolinks worden daar al snel instabiel, en ook het geluid van drones roept vragen op over leefbaarheid.
“We staan aan het begin van een nieuw hoofdstuk in stedelijke mobiliteit,” zegt Vries Strookman, projectleider bij Amsterdam Drone Lab. “Drones bieden enorme kansen, maar alleen als we weten wat hun impact is op de stad en haar bewoners.”
Het onderzoek richtte zich op drie vragen:
1. Hoe betrouwbaar zijn 4G- en 5G-verbindingen voor de besturing van drones in de stad?
2. Hoe beïnvloeden gebouwen het geluidsniveau van drones, zowel buiten als binnen?
3. Hoe ervaren voorbijgangers het dronegeluid in een stedelijke omgeving?
Samenwerking binnen Dutch Drone Delta
Het onderzoek is een voorbeeld van de multidisciplinaire samenwerking waar Dutch Drone Delta voor staat: onderzoek, onderwijs, overheid en bedrijfsleven werkten samen aan één doel – kennis ontwikkelen die de sector vooruithelpt.
NLR voerde het technische en wetenschappelijke onderzoek uit. Amsterdam Drone Lab coördineerde de testvluchten en de lokale uitvoering. Universiteit Twente leverde meetapparatuur voor datamonitoring en analyse. Rohde & Schwarz verzorgde de netwerkscanners voor de 4G- en 5G-metingen. Dutch Drone Company (DDC) voerde de dronevluchten uit. ROC van Amsterdam leverde studenten die tijdens de testdagen voorbijgangers interviewden over hun hinderbeleving. Het Ministerie van Defensie verleende toestemming om te vliegen in gecontroleerd luchtruim. Het Marineterrein Amsterdam bood de testlocatie en operationele ondersteuning. Ook partners als KPN en Antea Group leverden expertise op het gebied van connectiviteit en omgevingsfactoren.
“Juist deze samenwerking maakt Dutch Drone Delta krachtig,” zegt Sofia Tilon van NLR. “We brengen technologische kennis, operationele ervaring en maatschappelijke inzichten bij elkaar. Dat is wat innovatie echt versnelt.”
Onderzoeksopzet: realistische testomgeving in het hart van Amsterdam
De testcampagne vond plaats op het Marineterrein, een stedelijke proeftuin met hoge en lage bebouwing, bomen, verkeer en voetgangers: een realistische afspiegeling van de Nederlandse binnenstad.
Er werden twintig vluchten uitgevoerd met een DJI M350 RTK-drone, uitgerust met:
• een netwerkscanner van Rohde & Schwarz, gekoppeld aan een smartphone-oplossing (Qualipoc);
• het NVIDIA Jetson Nano-platform van de Universiteit Twente voor data-analyse;
• sensoren voor geluidsmetingen binnen en buiten gebouwen.
De drone vloog rond gebouw 026 op drie hoogtes: 25 meter (net boven de dakrand), 5 meter (halverwege) en 2 meter (op maaiveldniveau). Als referentie werden dezelfde vluchten uitgevoerd boven een open grasveld.
De studenten van het ROC van Amsterdam ondervroegen ondertussen willekeurige voorbijgangers over hun ervaring met het dronegeluid.
“We wilden niet alleen data, maar ook de menselijke beleving meenemen,” vertelt Strookman. “Dat maakt het onderzoek completer en relevanter voor beleid en praktijk.”
Resultaten: technisch betrouwbaar, maar geluid blijft uitdaging
1. Sterke verbinding, met enkele fluctuaties
De 4G- en 5G-verbinding tussen drone en piloot bleek over het algemeen voldoende stabiel voor veilige besturing en videotransmissie. De gemiddelde datasnelheid lag op 31 Mb/s, terwijl slechts 1 Mb/s nodig is voor veilige vluchtcontrole.
Er werden echter ook fluctuaties gemeten: kortdurende dalingen tot onder 1 Mb/s. Die hadden geen gevolgen voor de vliegveiligheid, maar laten zien dat meer inzicht in netwerkinvloed nodig is.
“De netwerken bleken verrassend robuust, zelfs tussen gebouwen,” zegt Tilon. “Toch zagen we variatie per gevelzijde en hoogte. Voor betrouwbare autonome operaties moeten we die patronen beter begrijpen.”
2. Geluid: reflectie verdubbelt geluidsniveau
Het geluidsniveau van drones neemt in de stad duidelijk toe door reflectie tegen gevels.
• Op 25 meter hoogte kwam het geluidsniveau overeen met druk stadsverkeer (70–73 dB(A)).
• Op 5 meter hoogte lag het geluidsniveau tussen 82 en 84 dB(A), vergelijkbaar met een schreeuwend kind.
• Binnen gebouwen was het dronegeluid duidelijk hoorbaar, met gemiddeld 47 dB(A).
De geluidsmetingen bevestigen dat geluidsoverlast niet alleen afhankelijk is van volume, maar ook van de frequentie en herhaling van vluchten.
3. Hinderbeleving: een kwart ervaart hinder
Uit interviews met 44 voorbijgangers bleek dat acht op de tien de drone duidelijk hoorden, en één op de vier ernstige hinder ervoer. Hoewel de meeste respondenten het geluid niet als ondraaglijk ervoeren, gaven zij aan dat herhaalde vluchten of langere blootstelling mogelijk storend zouden zijn.Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe herhaalde blootstelling aan dronegeluid – bijvoorbeeld op werkplekken – de hinderbeleving beïnvloedt.
“De techniek is er. Nu moeten we zorgen dat de samenleving er klaar voor is,” zegt Strookman. “Dat vraagt om slimme routes, stillere technologie en communicatie met omwonenden.”
Aanbevelingen: vervolgonderzoek en maatschappelijke dialoog
Het rapport roept op tot vervolgonderzoek op drie terreinen:
1. Connectiviteit: meer continue metingen op verschillende tijdstippen, en uitbreiding naar gebieden met hogere bebouwing of mindere dekking.
2. Geluid: automatische dronevluchten voor preciezere geluidsmetingen, en onderzoek naar het effect van bouwmaterialen op reflectie.
3. Hinderbeleving: vervolgmetingen binnen gebouwen en op werkplekken om te bepalen hoe herhaald dronegeluid wordt ervaren.
Daarnaast benadrukt het consortium het belang van open communicatie met burgers en beleidsmakers.
“Als we drones willen integreren in de stad, moeten we luisteren naar wat bewoners ervaren,” zegt Tilon. “Daar ligt de sleutel tot maatschappelijke acceptatie.”
Betekenis voor Dutch Drone Delta
De resultaten sluiten aan bij Track 1 (maatschappelijke meerwaarde en sociale acceptatie) en Track 3 (veilige integratie van bemand en onbemand verkeer) binnen Dutch Drone Delta. Het onderzoek toont hoe technische innovatie en maatschappelijke betrokkenheid hand in hand gaan.
“Dit project laat zien hoe we in Nederland samenwerken aan de toekomst van luchtmobiliteit,” zegt Dutch Drone Delta. “Met betrouwbare data en realistische inzichten bouwen we stap voor stap aan een veilig, verantwoord en gedragen drone-ecosysteem.”
Betrokken partners
Amsterdam Drone Lab (Gemeente Amsterdam) – coördinatie en uitvoering
NLR – onderzoeksleiding en dataverwerking
Universiteit Twente – netwerkonderzoek via Jetson Nano
Rohde & Schwarz – netwerkscannertechnologie
ROC van Amsterdam – interviews hinderbeleving
Dutch Drone Company (DCC) – dronevluchten
Ministerie van Defensie – toestemming en begeleiding gecontroleerd luchtruim
Marineterrein Amsterdam – testlocatie en logistieke ondersteuning
KPN en Antea Group – expertise op connectiviteit en stedelijke integratie
Vragen over het onderzoek of meewerken aan een use case? Neem contact met ons op via [email protected]
